Dag voor verdraagzaamheid
Nadat vijf jaar lang op 10 januari een herdenkingsplechtigheid werd georganiseerd, is men sinds 2005 overgegaan tot een jaarlijkse Dag voor Verdraagzaamheid, die sindsdien op de eerste zaterdag in oktober wordt georganiseerd. De plechtigheid wordt opgebouwd uit poëzie, toespraken en muziek. Van belang hierbij is dat men zich niet alleen uitspreekt tegen 'zinloos geweld', maar vooral aandacht vraagt voor verbinden, respect, recht op 'verschil en anders-zijn'. Centraal staat steeds het pleidooi voor harmonie en verdraagzaamheid. Men hoopt dat andere steden en gemeenschappen in Nederland dit initiatief zullen navolgen.
Rede voor Verdraagzaamheid, uitgesproken door Onno Albada op 1 oktober 2011
De glanzende appel van Albert Heijn
U kent hem wel, een beetje rood een beetje frisgroen, erg glanzend alsof hij bewerkt is met pledge en zo uit de autowasstraat komt. Zo is de appel waar je graag je tanden inzet. Vervolgens denk je dat je heel wat vitamines binnen krijgt en dat je hiermee mede een basis legt voor een levenlang gezond en verantwoord leven. Je weet echter niet dat met name het klokhuis en in mindere mate de schil, alle landbouwgiffen in zich meedragen tot een door de voedsel- en warenautoriteit voorgeschreven en dus aanvaardbaar niveau. Als je dan naar de wereldwinkel of de natuurvoedingswinkel gaat zie je daar een doffe, schurftige, door insecten aangetaste appel liggen waar de meesten van ons zeker hun tanden niet inzetten. Die schurftige appel met insectenplekken kun je echter beter zo opeten, dan die glanzende.
U denkt natuurlijk: “Wat is dit nu? Ben ik terecht gekomen in een promotietoer voor gezond fruit? Als dat zo is, ga ik maar weer.” Ik kan u geruststellen; ik heb geen aandelen in een biologisch teelt van groenten en fruit, ik heb geen aandelen in de wereldwinkel en ik bedrijf geen fairtrade. Het zijn wel allemaal zaken waar ik veel mee op heb, maar daar wil ik het met u niet over hebben. Deze inleiding gebruik ik om duidelijk te maken dat niet alles is zoals het lijkt en zelfs heel vaak dat een zaak het tegenovergestelde is van wat zij lijkt.
Een klein voorbeeldje ter leringe ende vermaak: Als iemand een auto rijdt van anderhalf à twee ton, pleegt een vriend van mij wel eens op te merken: “Die is niet met hard werken verdiend.”
Ik kan daarbij zeggen dat mijn vriend nooit, maar dan ook nooit enige vorm van afgunst of jaloezie heeft. Heel vervelend om te moeten zeggen, dat er mensen zijn die arm zijn als ze een dergelijke auto kopen en dat er mensen zijn voor wie de aanschafprijs slechts een fooi is. Van het bedrag dat die auto heeft gekost kunnen heel veel gezinnen in pakweg Somalië jaren leven. De vraag die relevant is, wie van de drie is het armst?
Jaren geleden hadden wij een andere vriend, intussen overleden omdat hij er niet tegen kon dat niet alles echt zo was als het leek, die ons vertelde dat met name de Arabische wereld erg jaloers was op West-Europa, omdat dat rijk werd dankzij hun olie. Zonder beschuldigd te kunnen worden van neo-marxisme, kun je stellen dat met name de West-Europese en Angelsaksische landen zich hebben verrijkt. Zo werden wat wij noemen nogal wat derdewereldlanden uitgebuit waardoor geen eerlijke verdeling van de welvaart op deze aarde mogelijk is.
Is dit een verkapte socialistische rede? Nou reken maar van niet. Deze rede die ik uitspreek is een helder pleidooi voor een andere orde. Om in de beeldspraak van de appel te blijven: “Is het nodig om een met pledge glanzend gemaakte appel te kopen of gaan we er werkelijk voor om dat na te streven wat zoveel mogelijk mensen gelukkig maakt?”
Ik begin daarom opnieuw met deze rede door Erasmus te citeren uit zijn Lof der Zotheid en wel paragraaf 46: Geen enkel bezit verschaft immers vreugde als men het niet met iemand deelt.
Maar daarvoor luidt paragraaf 45: De wereld wil bedrogen worden. Men zegt weliswaar dat misleid worden rampzalig is maar de god der zotheid spreekt dat tegen: Integendeel, niet misleid worden is het aller-rampzaligste! Want al te dwaas zijn degenen die menen dat het menselijk geluk gelegen is in de dingen zelf.
Het ware geluk ligt volgens Erasmus ergens anders. Ik citeer:
“Hoeveel minder kost deze vergroting van het geluk! De dingen zelf moet men zich immers vrij vaak met grote inspanning verwerven, zelfs de onbenulligste, zoals bijvoorbeeld de grammatica. Maar een mening is gemakkelijk te verkrijgen en draagt niettemin evenveel of zelfs nog meer tot het geluk bij. Kijk, als iemand bedorven zoute vis eet waarvan een ander zelfs de stank niet kan verdragen, maar het smaakt hem als ambrozijn( dat is het voedsel der Griekse goden op de Olympus), wat maakt dat dan voor verschil in zijn geluk? Als iemand daarentegen walgt van kaviaar, wat doet dat af aan zijn levensgeluk? Als iemand met een uitzonderlijk lelijke vrouw is getrouwd, maar de man vindt dat zij het tegen Venus zelf zou kunnen opnemen,is het dan niet net alsof ze werkelijk mooi was?”
Nog een voorbeeld van Erasmus: “Ik ken een naamgenoot van mij die zijn bruid een collectie valse edelstenen ten geschenke gaf, haar ervan overtuigend – want kletsen kon hij! – dat ze niet alleen echt en natuurlijk waren, maar zelfs van bijzondere en onschatbare waarde. Ik vraag u, wat voor verschil het maakt voor de vrouw, daar haar ogen en haar geest immers evenveel vreugde beleefden aan het glas, dat ze in feite waardeloze rommel bewaarde als ware het een schat? Haar man bespaarde intussen grote onkosten en profiteerde van de dwaling van zijn vrouw die hij niettemin toegenegen was als wanneer hij dure geschenken voor haar had gekocht.”
Terug naar de dingen die niet zijn wat ze lijken en niet lijken wat ze zijn.
In onze goede stad wonen net als elders mensen en ik spreek nooit – tenzij ik boos ben – over goede en slechte mensen. Ik zei: “Tenzij ik boos ben.” Emoties kunnen van mensen in bepaalde situaties andere mensen maken, waardoor mensen tot goede en slechte daden komen.
Geraakt worden in je zijn, of in wat jouw zijn lijkt, bezorgt de mensheid veel vreugde, maar ook veel verdriet.
Stel dat de voornamelijk Marokkaanse jongens in Utrecht die een daar wonend homostel hebben weggepest, werkelijk het stel hebben weggepest omdat ze de overtuiging waren toegedaan dat ze daarmee een Allah-welgevallig werk deden.
Stel dat de weigerpastoor in Liempde die de begrafenis van iemand die euthanasie pleegde/liet plegen weigerde en zelfs de begrafenis niet in zijn kerk toestond de mening was toegedaan daarmee een Gode welgevallig werk te doen.
Stel dat het echtpaar in Gorinchem dat een lesbisch echtpaar jarenlang het leven zuur maakte met mails, aantijgingen en tenslotte een aanval per fiets pleegde (resultaat een verbrijzelde arm, kneuzingen bij beide meiden en een volledig wantrouwen jegens de buitenwereld) omdat homoseksualiteit in hun geloofsovertuiging niet voorkomt, werkelijk dit met opzet deden.
In alle drie de gevallen heb je te maken met minimaal drie partijen: de rechtshandhaver(in twee gevallen de politie en de burgemeester en in één geval de bisschop, de kerk, dan wel de paus), de daders en de slachtoffers.
Een niet benoemde vierde partij – de niet betrokkenen, de zwijgende meerderheid en de publieke opinie – laat ik voor het gemak grotendeels buiten beschouwing, totdat ik terugkom op de appel.
De rechtshandhaver die moet optreden als de fysieke of geestelijke gesteldheid van leden van de maatschappij (pas in tweede instantie haar bezit, maar daar wordt helaas sneller op gereageerd, omdat dat gemakkelijker objectiveerbaar is - immers iets uitdrukken in centen, in euro’s maakt veel indruk; psychische en fysieke schade laat zich niet in geld en dus objectiveerbaar uitdrukken) aangetast wordt of aangetast dreigt te worden, die rechtshandhaver heeft het zwaar. Kijk maar naar de publieke opinie over burgemeester Aleid Wolfsen, kijk maar naar de hulpbisschop die zolang de weigerpastoor vervangt, kijk maar naar de politie die in Gorinchem de zaak van het lesbisch echtpaar in processen-verbaal mocht vastleggen.
Voor de rechtshandhaver speelt een tweetal zaken: a. de openbare veiligheid, ofwel weet een ieder zich geborgen en veilig in die omgeving waarin hij/zij woont en b. wordt de overtreder, de misdadiger, duidelijk gemaakt dat zijn optreden niet gewenst is, niet mag en bestraft wordt (vergelding en schadevergoeding). Halfzacht wordt het als je de zaken niet tot op de bodem uitzoekt, als je niet bereid bent te kijken naar vormen van discriminatie.
1.Utrecht.Aleid Wolfsen is daar tot zijn schande achter gekomen.
2. De pastoor in Liempde komt er niet achter, als hij niet erkent dat veel van zijn parochianen wel meer en principiëler zonden pleegden dan euthanasie (pil- en condoomgebruik, fraude, moord en doodslag) en dat hij in navolging van Jezus niet gekomen is om de gezonde parochianen te helpen, maar juist de zieke (nou in zijn ogen is iemand die euthanasie pleegt, ziek). Hij blijft er niet achter komen als zijn kerk niet eerlijker naar zichzelf durft te kijken.
3. Onze burgemeester die samen met de korpschef van politie en de officier van justitie de rechtsdriehoek vormt zal heel gedegen onderzoek moeten (laten) doen om onze stad werkelijk mooi en leefbaar te houden en maken.
Dan de slachtoffers:
Utrecht. Het homostel uit Utrecht is gevlucht, dat is tragisch. Immers ieder die vlucht, vlucht uiteindelijk voor zichzelf. Je lijkt veilig te zijn in een andere omgeving. Is dat ook werkelijk zo?
In Nederland zijn vluchtelingen een week, een maand , een jaar veilig. Daarna is het oppassen geblazen, de IND zit achter je aan, de mensen om je heen beschimpen je, je mag niet werken voor de kost, soms mogen zelfs je kinderen niet eens naar school en een asielzoekerscentrum is nooit welkom, of dat nu in Gorcum-Oost is of in Gorcum-Noordoost.
Heel veel vluchtelingen laten op de vlucht het leven, worden verkracht, moeten zwaar betalen voor hun vlucht en zijn huis en haard kwijt, evenals hun vrienden en hun roots.
Liempde. Ik denk dat het voor de gestorvene weinig uitmaakt of hij in zijn woonplaats of elders zijn begrafenisdienst heeft. Ik denk bovendien dat de nabestaanden beter af zijn met de weigering. Je moet er niet aan denken dat de weigerpastoor deze uitvaart had geleid. Het was hel en verdoemenis geworden en bepaald geen troostende woorden.
Gorinchem. Hoe dat afloopt weet ik niet, maar we blijven het op de voet volgen. Voorlopig ben ik bezorgd en is mijn rechtsgevoel aangetast mede door een door mij niet-gepleegde misdaad die weliswaar door justitie geseponeerd werd, maar toch vijf jaar op mijn conto blijft staan. Hoeveel bescherming krijgt een slachtoffer? Slachtoffers die van een overtreding of misdaad jegens hen aangifte doen voelen zich altijd de misdadiger, gewoon al door een aangifte die een dagdeel of langer duurt. De Dominic Straus-Kahn’s van deze wereld komen er gemakkelijk mee weg! Het slachtoffer moet zijn of haar integriteit bewijzen, hoezo ‘alles is niet wat het schijnt?’
Tenslotte de plegers
Aleid Wolfsen wist de jongens niet te traceren, heeft daar ook niet voldoende aan gedaan, maar zoals hij zelf stelde: alles op zijn beloop gelaten. We zitten dus met onbekende plegers en wij maken er ons vanaf met de woorden kut-Marokkanen, omdat we niet bereid zijn werkelijk de onderste steen boven te krijgen. Met die woorden worden alle Marokkanen tot slachtoffer in Nederland, terwijl de plegers vrijuit gaan. De pastoor is de pleger van kerkelijk (on)recht maar heeft het kerkjuridische gelijk aan zijn zijde.
De Gorinchemse situatie is nog ingewikkelder doordat pleger en zijn familie verklaren dat per ongeluk het lesbische stel is aangereden. Buiten beschouwing wordt dan gelaten dat de snelheid waarmee op een voetpad gereden werd hoog was (misschien moet op grond daarvan wel doodslag ten laste worden gelegd). Ook buiten beschouwing werd gelaten dat dit echtpaar al lastermails naar een school had gestuurd, ook buiten beschouwing werd gelaten dat tot nu toe geen enkele poging tot schuldbekentenis werd ondernomen, ten slotte werd ook buiten beschouwing gelaten dat moeder van de dader verklaarde dat het lesbische stel de buurt al langer terroriseerde.
Afgelopen week waren wij met z’n vieren in Neuengamme, een concentratiekamp onder Hamburg. Van alle slachtoffers hebben twee groepen geen schadevergoeding gekregen: communisten en homoseksuelen. Zijn dat soms geen mensen?
Weet u, ik memoreerde in het begin al dat niet alles is wat het schijnt, want als je werkelijk zonder gevoelens van verontwaardiging bekijkt wat er gebeurt, dan zijn de plegers zielige mensen, dan zijn het de meest beklagenswaardige mensen die er op deze aardbodem rondlopen. Iemand die tot dergelijke gedachten komt is een zielenpiet. Bij iemand die tot dergelijke daden komt, passen de woorden van de hoer uit de Gebroeders Karamazow bij de bekentenis door Karamazow, dat hij een moord heeft gepleegd: “Wat moet jij geleden hebben, dat je tot zo’n daad komt.”
Wie is het werkelijke slachtoffer?
In onze stad is ruimte voor gezagsdragers, voor plegers en slachtoffers, onze stad was vroeger een vrijplaats, niet een vrijplaats voor het plegen van overtredingen en misdaden, maar een vrijplaats waarin plegers, slachtoffers, vluchtelingen en gezagsdragers samen in compassie bruggen naar elkaar proberen te bouwen.
Laten we eerlijke appels eten, zonder gif en pledge. Laten we Gorinchem weer maken tot de vrijplaats die het vroeger juridisch was, lang voor de Gorcumse martelaren of het nu 1568 betrof , 1999 de Bacchusmoorden of 2011.
Onno Albada, 1 oktober 2011
Foto's van deze dag
Rede voor verdraagzaamheid 2008, 4 oktober 2008, spreker Bart Willemsen, districtchef Alblasserwaard Vijfheerenlanden, politie Zuid-Holland Zuid
